Në një botë ku jemi vazhdimisht të bombarduar nga video të shkurtra, mesazhe dhe email-e që na shpërqendrojnë nga detyra kryesore, nuk është aspak çudi që përqendrimi po dobësohet.
Sipas studimeve, britanikët arrijnë të fokusohen mesatarisht vetëm 17 minuta e 10 sekonda në një detyrë. Anketa me mbi 2,000 të rritur tregojnë gjithashtu se aftësia për të dëgjuar me vëmendje partnerin zgjat pak më shumë se 19 minuta.
Tani, psikologët kanë krijuar një test të thjeshtë online që u lejon njerëzve të vlerësojnë sa i fortë apo sa i brishtë është përqendrimi i tyre, duke matur sa shpesh u humbet vëmendja gjatë aktiviteteve të përditshme.
Testi i shkurtër, i përgatitur nga Daily Mail mbi bazë të literaturës shkencore, u kërkon përdoruesve të vlerësojnë se sa shpesh hasin probleme tipike të përqendrimit, si: humbja e fillit të bisedës, kalimi nga një detyrë në tjetrën, shpërqendrimi nga zhurmat e sfondit apo marrja e telefonit ndërsa përpiqen të fokusohen.
Ndryshe nga testet e inteligjencës apo kujtesës, ky vlerësim synon të masë aftësinë e trurit për të ruajtur vëmendjen në jetën e përditshme një aftësi që, sipas neurologëve, po vihet gjithnjë e më shumë në provë.
Megjithatë, aftësia për t’u përqendruar nuk është e pandryshueshme, thotë Dr. Faye Begeti, neurologe në Oxford University Hospitals. Ajo është një aftësi e mësueshme dhe e stërvitshme.
“Truri ka një aftësi të jashtëzakonshme për t’u riformësuar, e njohur si neuroplasticitet,” shpjegon ajo. “Kjo do të thotë se ne mund ta rindërtojmë gradualisht aftësinë për t’u përqendruar.”
Sipas saj, edhe nëse shëndeti i trurit është i mirë dhe nuk ka shenja demence, është e rëndësishme të ndërtohet ajo që quhet rezervë njohëse, e cila mund të vonojë ndjeshëm shfaqjen e demencës.
Më poshtë, Dr. Begeti shpjegon si funksionon testi i përqendrimit dhe jep tre hapa praktikë për të forcuar fokusin dhe për të mbrojtur shëndetin e trurit.
Hapi 1: Vlerësoni përqendrimin tuaj dhe identifikoni “shkaktarët”
Ndërsa shumica e njerëzve i dallojnë lehtë shenjat e humbjes së kujtesës, si harresa e ngjarjeve të fundit, ne priremi të jemi më indiferentë ndaj humbjes së vëmendjes, thotë Dr. Begeti.
Megjithatë, vëzhgimi i momenteve kur shpërqendrohemi – dhe përpjekja e vetëdijshme për t’u rifokusuar mund ta zvogëlojë ndikimin e tyre.
Një “vetë-audit” i thjeshtë ndihmon të kuptoni sa shpesh ju endet mendja gjatë ditës dhe cilat janë shpërqendrimet tuaja kryesore: lëvizja pa fund në rrjete sociale gjatë shikimit të televizorit, hapja e shumë faqeve njëherësh apo vizatimi gjatë mbledhjeve.
Sipas Dr. Begeti, multitasking-u është një mit: truri nuk përqendrohet në dy gjëra njëkohësisht, por kalon shpejt nga njëra te tjetra, duke ulur produktivitetin, rritur gabimet dhe shkaktuar lodhje mendore.
Hapi 2: Ulni shpërqendrimet dhe bëni një “kontroll” të shëndetit të trurit
Këshillat për shmangien e shpërqendrimeve janë të shumta, por zbatimi i tyre është i vështirë. Në vend që të hiqni dorë plotësisht nga teknologjia, Dr. Begeti sugjeron të zgjidhni aktivitete që sfidojnë aktivisht trurin.
“Mos zgjidhni gjithmonë rrugën më të lehtë,” thotë ajo. “Për shembull, merrni një rrugë tjetër për në punë që kërkon më shumë ecje. Kjo e detyron trurin të krijojë lidhje të reja.”
Gjithashtu, ajo thekson rëndësinë e kujdesit për shëndetin e përgjithshëm. Me kalimin e moshës, truri fillon natyrshëm të tkurret – një proces që mund të nisë që në të 30-at – dhe ky proces përshpejtohet nga faktorë të modifikueshëm si mbipesha, humbja e dëgjimit, tensioni i lartë i gjakut dhe infeksionet.
“Humbja e dëgjimit është një faktor shumë i rëndësishëm për shëndetin e trurit,” thekson ajo. “Aparatet e dëgjimit, sipas provave shkencore, e ulin rrezikun e demencës.”
Hapi 3: Ndërtoni rezervë njohëse
Pas disa javësh ndryshimesh të vogla por të qëndrueshme, hapi tjetër është ndërtimi i rezervës njohëse. Kjo përfaqëson aftësinë e trurit për t’i bërë ballë dëmtimit dhe plakjes, dhe studimet tregojnë se ajo mund të vonojë ndjeshëm shfaqjen e Alzheimerit.
“Është si një llogari bankare,” shpjegon Dr. Begeti. “Sa më shumë kursime të keni, aq më pak rrezikoni të mbeteni në minus.”
Rezerva njohëse mund të ndërtohet në çdo moshë, duke përqafuar risi dhe sfida: udhëtime në vende të reja, mësimi i një gjuhe të huaj apo aktivitete që ju nxjerrin jashtë zonës së rehatisë.
Qoftë një vakt pa ekrane, një fjalëkryq i përditshëm apo mësimi i një gjuhe të re, këto ndryshime të vogla mund të forcojnë përqendrimin, të mprehin fokusin dhe të mbrojnë trurin në vitet e mëvonshme të jetës.