Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsimin, Shkencën dhe Kulturën (UNESCO) ka bërë të ditur, me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Gjuhës Amtare, se në botë përdoren rreth 7.000 gjuhë, por diversiteti gjuhësor është në rënie.
Dita Ndërkombëtare e Gjuhës Amtare u shpall në vitin 1999 dhe synon të promovojë ruajtjen e gjuhëve dhe trashëgimisë kulturore në mbarë globin.
Sipas UNESCO-s, në botë ekzistojnë rreth 8.324 gjuhë të folura ose të shenjave, por vetëm rreth 7.000 prej tyre janë ende në përdorim aktiv.
Megjithatë, shumë gjuhë sot kanë vetëm disa dhjetëra folës dhe ndodhen në prag zhdukjeje.
Nëse merret parasysh numri i folësve amtarë:
- Mandarin (kinezishtja) renditet e para
- Pas saj vijnë spanjishtja, anglishtja dhe hindishtja
Por nëse përfshihen edhe folësit si gjuhë e dytë, anglishtja dominon me rreth 1.5 miliardë përdorues, e ndjekur nga mandarinishtja dhe hindishtja. Frëngjishtja renditet në vendin e gjashtë.
Ekspertët theksojnë se disa gjuhë janë dominante jo sepse trashëgohen më shumë në lindje, por sepse kanë rol kyç në ekonomi, arsim të lartë, diplomaci, kërkim shkencor dhe botën digjitale.
Sipas sociolinguistit Philippe Hambye nga Universiteti i Louvain, gjuhët nuk zhduken sepse folësit nuk i duan më, por sepse ato bëhen gjithnjë e më pak të dobishme shoqërisht.
“Ne përdorim gjuhët që na mundësojnë të komunikojmë me njerëzit me të cilët duam ose duhet të komunikojmë,” thekson ai.
Një gjuhë fiton peshë kur bëhet gjuhë e arsimit, administratës ose tregut të punës. Në të kundërt, kur një gjuhë humbet funksionin praktik, rrezikon të zhduket.
UNESCO nënvizon se gjuhët janë thelbësore për arsimin dhe zhvillimin e qëndrueshëm, pasi ato formësojnë mënyrën se si individët mësojnë, komunikojnë dhe marrin pjesë në shoqëri.
Ruajtja e diversitetit gjuhësor nuk është vetëm çështje kulture, por edhe identiteti, barazie dhe përfshirjeje sociale.